منو
بيشتر
موقعیت جغرافیایی

موقعيت جغرافيايي

استان گيلان يكي از استان هاي شمالي كشور با مسا حت 14711 كيلومتر مربع مي باشد. اين استان در 36 درجه و 34 دقيقه تا 38 درجه و 27 دقيقه عرض شمالي و 48 درجه و 53 دقيقه تا 50 درجه و 34 دقيقه طول شرقي از نصف النهار قرار گرفته است.

 

درازاي آن از شمال باختري به جنوب خاوري ، 235 كيلومتر و پهناي آن ، از 25 تا 105 كيلومتر تغيير مي كند. رشته كوههاي البرز با ارتفاع متوسط 3000 متر، همانند ديواري در باختر و جنوب گيلان كشيده شده و اين منطقه جز از راه دره منجيل، راه شوسه ديگري به فلات ايران ندارد . كمترين فاصله كوه از درياي خزر (در بخش حويق از شهرستان تالش) نزديك به 3 كيلومتر و بيشترين فاصله آن از دريا (در امام زاده هاشم ، مسير جاده رشت- قزوين) حدود 50 كيلومتر است.

 

اين استان، از شمال به درياي خزر و كشورهاي مستقل آسياي ميانه، از غرب به استان اردبيل، از جنوب به استان زنجان و قزوين و از شرق به استان مازندران محدود مي گردد.

 بر اساس آخرين تقسيمات كشوري ، تا پايان شهريور سال 1383 ، استان گيلان داراي 16 شهرستان ، 48 شهر و 43 بخش، 109 دهستان و 2892 آبادي (2690 آبادي داراي سكنه و 202 آبادي خالي از سكنه ) مي باشد.

 شهرستانهاي استان گيلان عبارتند از : آستارا ـ آستانه اشرفيه ـ املش ـ بندر انزلي ـ تالش ـ رشت ـ رضوانشهر ـ رودبار ـ رودسر ـ سياهكل ـ شفت ـ صومعه سرا ـ فومن ـ لاهيجان ـ لنگرود ـ ماسال.

 

پستي ها و بلندي هاي استان

 
كوههاي ديلمان

ارتفاعات استان را مي‌توان به دوگروه عمده و اساسي تقسيم نمود:

گروه اول: بخشي از ارتفاعات سلسله جبال البرز بوده كه با قرار گرفتن در جنوب استان گيلان اين منطقه را از فلات مركزي ايران جدا ساخته است. شهرستانهاي بندرانزلي، صومعه‌سرا، رشت، آستانه و لنگرود در شمال اين بخش از ارتفاعات استان، قرار گرفته و از ارتفاع كمي برخوردارند.

گروه دوم: كه در امتداد شهرستان تالش واقع شده‌اند به كوههاي تالش معروف بوده و گيلان را از آذربايجان جدا مي‌سازد. شهرستان‌هاي واقع در اين قسمت استان (آستارا، تالش، رضوانشهر و ماسال) عمدتاً كوهستاني بوده و تنها نوار باريكي از آنها كه در جوار دريا قرار دارد، تقريبا مسطح است. ديگر شهرستان‌هاي استان (فومن، رودبار، لاهيجان، سياهكل، رودسر و املش) نيز عمدتاً در مناطق كوهستاني قرار دارند. بخش شمالي شهرستان رشت در ارتفاع كمتري از سطح درياي آزاد واقع شده و در پاره‌اي نقاط به صورت مرداب و باتلاق درآمده است. به طور كلي با حركت از شمال، يعني از سمت دريا به سوي كوهپايه‌هاي جنوب استان، بر ارتفاع در سطح درياي آزاد افزوده مي‌شود تا بالاخره در مناطق مرتفع جنوبي بوسيله سد عظيم سلسله جبال البرز مسدود مي‌گردد. تنها كانال ارتباطي استان با مناطق مركزي كشور از طريق دره منجيل بوده كه ا‌‌ز حيث شرايط اقليمي و جوي نيز عوارض خاصي را دربر دارد. اين دره ارتفاع كمي از سطح دريا داشته و به همين سبب، عمده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ترين محور ارتباطي استان (محور قزوين ـ رشت) نيز در همين دره احداث گرديده است.

 

قله‌ها و رشته كوهها

برخي از مرتفع ترين قله‌هاي استان عبارتند از:

·         شاه معلم يا دوخواهران 3090 متر در شهرستان فومن

·         چاكنه 2963 متر واقع در بخش رحيم آباد از شهرستان رودسر

·         پشته كوه 2685 متر واقع در بخش مركزي شهرستان رودبار

·         كوه ديگاه 2611 متر واقع در بخش شاندرمن شهرستان ماسال

·         ارك سر 2523 متر واقع در بخش چابكسر شهرستان رودسر

·         كوه لرينه 2510 متر واقع در بخش عمارلو شهرستان رودبار

·         كوه هفته خوني دالي 2471 متر واقع در بخش اسالم شهرستان تالش

·         كوه بنده سنگه 2465 متر واقع در بخش مركزي شهرستان فومن

 

سه رشته كوه، گيلان را در برگرفته‌اند كه عبارتند از:

1-      كوههاي تالش كه به موازات ساحل درياي خزر امتداد يافته و ميان آذربايجان و درياي خزر واقع است.

2-      كوههاي طارم و خلخال كه رودخانه سپيدرود از ميان دره‌هاي باريك آن مي‌گذرد و آن را از دره‌هاي ديلمان جدا مي‌سازد. اين رودخانه گيلان را به دوبخش تقسيم مي‌كند.

3-      كوههاي ديلمان كه دنباله رشته كوه البرز بوده و مرتفع ترين قله آن در گيلان، درفك است. از جنوب تا منجيل و از شرق تا مناطق ييلاقي تنكابن و ارتفاعات سه هزار پيش مي‌رود.

وجود كوههاي بلند و نزديكي آنها به دريا و تبخير رودها و دريا، به گيلان آب و هوايي متنوع داده و موجب جريان‌هاي هوايي متغير در اين منطقه شده است.

 
منطقه اسالم

خاك‌هاي گيلان

بخش وسيعي از استان گيلان را جلگه گيلان تشكيل داده كه بوسيله رسوبات رودخانه سفيدرود پديد آمده و همچنين بخش ديگري از استان نيز كه صفحات جنوبي آن را دربر مي‌گيرد، كوهستاني است. از اينرو انواع خاكهاي جلگه‌اي، كوهپايه‌اي و كوهستاني در سطح اين منطقه ديده مي‌شود.

الف ـ خاك هاي جلگه‌اي استان گيلان با وسعت زيادشان دربرگيرنده بخش اعظم زمين‌هاي زراعي منطقه مي‌باشند. انواع خاكهاي جلگه‌اي كه در سطح استان ديده مي‌شوند عبارتند از : شن‌هاي ساحلي، خاكهاي رسوبي بافت ريز، خاكهاي چمني مرطوب و نسبتاً مرطوب و نيمه مردابي و خاكهاي باتلاقي كه در ذيل مورد بررسي قرار مي‌گيرند.

 - شن‌هاي ساحلي كه در نواحي شمالي منطقه و در كناره درياي خزر قرار گرفته‌اند، بخشي از جلگه گيلان است كه در مناطق نزديك به دريا فاقد پوشش گياهي بوده و قابليت زراعي نيز ندارند. درحالي كه در نقاط دورتر، به علت بوجود آمدن هوموس و ايجاد چسبندگي در ذرات خاك كه امكان نگهداري آب و رشد گياه را پديد مي‌آورد، رويش گياهان در اين خاكها مشاهده مي‌گردد. با اينحال اين خاكها نيز از استعداد زراعي چندان برخوردار نبوده و غالباً بعنوان مرتع مورد بهره برداري قرار مي‌گيرند.

 - خاكهاي رسوبي جلگه گيلان كه از رسوبات رودخانه هاي منطقه حاصل گرديده‌اند (عمدتاً سفيدرود) با برخورداري از شيب بسيار نازل و همچنين زهكشي مناسب ، قابليت بسيار خوبي براي كشاورزي داشته و در رديف بهترين اراضي زراعي قرار مي‌گيرند. اين خاكها در مناطق شرقي، شمال شرقي و شمال شهر رشت ديده مي‌شوند و غالبا تحت كشت محصولاتي چون برنج، درختان ميوه، توتون و محصولات تابستاني مي‌باشند.

 - خاكهاي چمني مرطوب، نسبتاً مرطوب و خاكهاي نيمه مردابي بخشي ديگر از اراضي جلگه‌اي گيلان را تشكيل مي‌دهند. خاكهاي چمني مرطوب و نسبتاً مرطوب غالباً براي كشت برنج مورد بهره برداري قرار مي‌گيرند. اين خاكها در برخي نقاط به علت بالا بودن سطح آب زيرزميني كه گاهي تا سطح زمين نيز مي رسد، غير قابل استفاده بوده و غالباً به صورت چراگاه درآمده‌اند اين خاكها در نواحي ساحلي درياي خزر ديده مي‌شوند.

ب ـ دامنه هاي شمالي البرز پوشيده از خاك كوهپايه هاست. اين خاكها كه معمولاً داراي عمق نسبتاً زياد هستند در نقاطي كه شيب زمين كمتر است، براي زراعت مناسب مي‌باشند. عمده‌ترين انواع اين خاكها خاكهاي قرمز ـ زرد و خاكهاي قهوه‌اي جنگلي مي‌باشند.

 - خاك‌هاي قرمز و زرد : بر روي اين خاكها يك لايه نازك از بقاياي گياهي وجود دارد. اين نوع خاكها در صورت برخورداري از شيب زياد بايد تحت پوشش گياهي قرار گرفته تا از فرسودگي آنها در اثر عوامل طبيعي ممانعت شود. در حال حاضر اين خاكها در برخي نقاط تحت كشت محصولاتي چون چاي و گندم بوده و در برخي نقاط نيز بصورت مرتع مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

 - خاك هاي جنگلي: اين خاكها داراي بافت متوسط و سطح آن پوشيده از بقاياي گياهي است . خاكهاي مزبور در منطقه فومن و جنوب لاهيجان ديده مي‌شوند.

ج - خاكهاي كوهستاني منطقه كه قسمت عمده خاكهاي استان را تشكيل مي‌دهند در نقاط مرتفع استان به چشم مي‌خورند و اين نوع خاكها بدليل شيب زياد، نمي‌تواند جهت زراعت مورد بهره برداري قرار گرفته و عمدتاً پوشيده از جنگل‌هاي انبوه و متراكم هستند

 
درياچه سد منجيل

رودها و تالاب ها

 

بيش از 40 رودخانه در استان گيلان جريان دارد. مهمترين رودخانه‌ گيلان، سفيدرود است كه از كوههاي چهل چشمه كردستان سرچشمه مي‌گيرد و پس از عبور از استان‌هاي كردستان، زنجان و پس از گذشتن از دره منجيل، دلتاهاي وسيعي با شاخه‌هاي بسيار تشكيل داده و در نزديكي بندر كياشهر (65 كيلومتري شمال شرقي رشت) به درياي خزر مي‌ريزد.

شعبه ‌هاي مهم اين رود در گيلان عبارتند از:

صيقلان رودبار كه از شهر رشت مي‌گذرد و حشمت رود و نو رود كه آب آنها به مصرف زراعت مي‌رسد.

پلرود، كرگانرود، شفارود، ديناچال، ناورود، شمرود و شلمانرود از ديگر رودهاي مهم جلگه گيلان مي‌باشند.

بيشتر
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (MrtGuest)


Powered By Sigma ITID.